Czym jest skaner geodezyjny

Skaner geodezyjny to skaner laserowy 3D, który mierzy otoczenie w postaci chmury punktów. Każdy punkt ma swoje współrzędne w przestrzeni. Razem tworzą cyfrowy odpowiednik obiektu, drogi albo terenu.

Dokładność takiego pomiaru mieści się od milimetrów do centymetrów. Zależy od typu skanera, odległości od obiektu i sposobu pracy. Skaner stojący na statywie i skaner na dronie to dwa różne poziomy dokładności.

Różnica względem pomiaru punktowego jest prosta. Tachimetr mierzy tyle punktów, ile wskaże geodeta. Skaner zbiera ich ogromną liczbę automatycznie i niczego nie pomija. Geodeta wybiera potrzebne elementy dopiero przy opracowaniu.

Zanim przejdziemy do rodzajów skanerów, warto zrozumieć, jak powstaje sama chmura punktów.

Jak działa skaner geodezyjny

Skaner wysyła w otoczenie impulsy światła laserowego. Impuls odbija się od powierzchni i wraca do urządzenia. Na podstawie czasu powrotu skaner liczy odległość do punktu.

Urządzenie zna też kierunek, w którym wysłało impuls. Z odległości i kierunku powstają współrzędne pojedynczego punktu. Przy tysiącach impulsów na sekundę z punktów robi się gęsta chmura.

W skanerach mobilnych i dronowych dochodzi pozycjonowanie. Odbiornik GNSS i jednostka inercyjna określają, gdzie jest skaner i jak jest ustawiony w każdej chwili. Dzięki temu chmura trafia w poprawne miejsce w układzie współrzędnych, mimo że urządzenie się porusza.

Drony z wbudowanym skanerem LiDAR to jedna z większych nowości w geodezji ostatnich lat. Pozwalają szybko pozyskać dane przestrzenne, także tam, gdzie klasyczne metody mają kłopot. Dotyczy to terenów trudnych albo całkowicie niedostępnych.

Rodzaje skanerów geodezyjnych

Podział opiera się na tym, skąd skaner mierzy i jak się przemieszcza. Każdy typ ma inne mocne strony. Poniżej opisujemy je po kolei.

Skaner naziemny

Skaner naziemny stoi na statywie i mierzy z jednego stanowiska. Potem geodeta przestawia go w kolejne miejsca. Chmury z różnych stanowisk łączy się w jeden model.

To rozwiązanie dla obiektów i wnętrz. Dobrze sprawdza się tam, gdzie liczy się szczegół, na przykład przy fasadzie, hali przemysłowej lub maszynach. Pomiar jest wolniejszy niż z drona. W zamian dostajesz wysoką dokładność w miejscach, do których dron nie wleci.

Skaner mobilny

Skaner mobilny jedzie razem z pojazdem albo jest noszony przez operatora. Mierzy w ruchu, więc długie odcinki zajmują mniej czasu. Pozycję cały czas śledzi system nawigacyjny.

Najlepiej sprawdza się przy drogach, torach i innych korytarzach liniowych. Wyobraź sobie ulicę, którą trzeba zinwentaryzować na całej długości. Skaner na samochodzie przejeżdża ją raz i zbiera dane o jezdni, krawężnikach i otoczeniu.

Skaner dronowy

Skaner dronowy to moduł LiDAR zamontowany na dronie. Dron leci po zaplanowanej trasie, a skaner zbiera punkty z góry. Jeden lot obejmuje duży obszar.

Ten typ wybierz do dużych terenów i linii, na przykład tras liniowych lub rozległych działek. Skaner patrzy z góry, więc elewacje i wnętrza opisze słabiej niż skaner naziemny. Za to teren trudny i niedostępny przestaje być przeszkodą.

Porównanie: naziemny, mobilny, dronowy

Poniższe zestawienie zbiera różnice w jednym miejscu. Ma pomóc w szybkim wyborze, a nie zastąpić analizy konkretnego zlecenia.

Naziemny

  • Najlepszy do: obiekty, wnętrza, szczegóły
  • Sposób pracy: stanowiska na statywie
  • Ograniczenie: wolniejszy przy dużych obszarach

Mobilny

  • Najlepszy do: drogi, tory, korytarze
  • Sposób pracy: pomiar w ruchu
  • Ograniczenie: wymaga dostępu pojazdu lub marszu operatora

Dronowy

  • Najlepszy do: duże obszary, linie
  • Sposób pracy: lot po zaplanowanej trasie
  • Ograniczenie: słabiej opisuje elewacje i wnętrza

Widać z niego jedną rzecz. Nie istnieje skaner najlepszy do wszystkiego. Wybór zależy od obiektu, wielkości obszaru i oczekiwanej dokładności.

Do czego używa się skanera geodezyjnego

Zastosowania wynikają bezpośrednio z mocnych stron każdego typu. Poniżej najczęstsze scenariusze.

  • Inwentaryzacja obiektów i wnętrz. Skaner naziemny odtwarza geometrię budynku bez ręcznego mierzenia setek punktów. Przydaje się przy przebudowach i dokumentacji istniejącego stanu.
  • Pomiary dróg i korytarzy. Skaner mobilny zbiera dane z długich odcinków w jednym przejeździe. Nadaje się do dokumentowania pasa drogowego i jego otoczenia.
  • Mapowanie dużych terenów. Skaner dronowy opisuje rzeźbę terenu na rozległych obszarach. Oszczędza czas, bo geodeta nie musi przechodzić całej działki.
  • Linie i infrastruktura. Dron przelatuje wzdłuż trasy i rejestruje jej przebieg. To wygodne tam, gdzie dojście na piechotę jest trudne.

Każdy z tych scenariuszy ma też swoje pułapki. Dlatego przy wyborze sprzętu trzeba mieć jasny cel pomiaru.

Jak wybrać skaner geodezyjny

Zacznij od obiektu. Jeśli mierzysz budynek albo wnętrze, naturalnym wyborem jest skaner naziemny. Jeśli masz drogę lub inny korytarz, rozważ mobilny. Przy dużym obszarze albo długiej linii najwięcej da dronowy.

Drugie pytanie dotyczy dokładności. Skanery dają wyniki od milimetrów do centymetrów, ale nie każde zlecenie wymaga najwyższej precyzji. Sprawdź, jaką tolerancję przewiduje zamawiający, zanim zdecydujesz o sprzęcie.

Trzecia sprawa to dostępność terenu. Gdy teren jest trudny lub niedostępny dla klasycznych metod, dron zyskuje przewagę. Gdy liczy się każdy detal elewacji, lepszy będzie skaner stojący na statywie.

Czwarta sprawa to opracowanie danych. Chmura punktów to dużo informacji, które trzeba przetworzyć i uporządkować. Do wyceny pracy wlicz więc nie tylko pomiar w terenie, ale i obróbkę w biurze.

Co zyskuje wykonawca, gdy używa skanera na dronie

Największa korzyść to czas. Dron pokrywa duży obszar w krótkim locie, więc wyjazd w teren trwa krócej. Geodeta spędza mniej godzin na działce.

Drugi zysk to bezpieczeństwo. Dron leci tam, gdzie człowiek nie powinien wchodzić, na przykład w trudny teren albo w pobliże niebezpiecznych obiektów. Pomiar nie wymaga narażania ludzi.

Trzeci zysk to kompletność danych. Chmura punktów opisuje cały teren, a nie tylko wybrane punkty. Do tych samych danych można wrócić później, gdy zleceniodawca poprosi o dodatkowy przekrój lub inne opracowanie.

Ograniczenia skaningu laserowego

Technologia daje duże możliwości, ale ma swoje granice. Lepiej poznać je przed zleceniem niż po nim.

  • Pogoda. Wiatr i opady utrudniają loty dronem. Plan pomiaru musi uwzględniać zapasowy termin.
  • Koszt sprzętu i oprogramowania. Skaner to poważna inwestycja. Dochodzą do niej programy do obróbki chmur punktów.
  • Wielkość danych. Chmury punktów zajmują dużo miejsca i wymagają mocnego komputera. Bez odpowiedniego zaplecza opracowanie się przeciąga.
  • Przepisy. Loty dronem podlegają regulacjom lotniczym. Przed pracą trzeba sprawdzić, jakie wymagania obowiązują w danym miejscu.
  • Rodzaj powierzchni. Skaner z góry opisuje elewacje i wnętrza słabiej niż skaner naziemny. Do takich zadań lepiej dobrać inny typ urządzenia.

Znajomość tych ograniczeń pozwala uczciwie wycenić zlecenie. Pomaga też dobrać technologię do zadania, a nie odwrotnie.

Przyszłość skanowania: coraz więcej automatyzacji

W najbliższych latach można się spodziewać większej roli automatyzacji w całym procesie. Dotyczy to zarówno lotów, jak i opracowania danych. Maszyna będzie robić coraz więcej pracy, którą dziś wykonuje człowiek.

Skanery i drony stają się częścią codziennej pracy geodety. Rośnie więc znaczenie kompetencji: planowania pomiaru, kontroli jakości danych i ich opracowania. Sam sprzęt nie wystarczy bez ludzi, którzy potrafią go używać.

Materiał dodatkowy: planowanie misji dronem

Do dobrego skanowania i fotogrametrii potrzebna jest dobrze zaplanowana misja. Dostępny jest darmowy e-book Jak zaplanować misję dronem, aby dane nadawały się do fotogrametrii?.

Pokazuje krok po kroku, jak przygotować misję i uniknąć błędów przy nalotach. Opisuje też, jak tworzyć dokładne ortofotomapy oraz modele 3D. To przewodnik przed pierwszymi zleceniami komercyjnymi.

Jak zaplanować misje dronem, aby dane nadawały sie do fotogrametrii?

Darmowy E-book

Dowiedz się, jak krok po kroku przygotować misję, uniknąć błędów przy nalotach i tworzyć dokładne ortofotomapy oraz modele 3D. Idealny przewodnik przed pierwszymi zleceniami komercyjnymi.

Podoba Ci się artykuł? Podziel się nim z innymi!

Podoba Ci się artykuł? Podziel się nim z innymi!

Paweł Wójcik, Dyrektor Rozwoju Biznesu w SkySnap sp. z o.o.

Informacje o autorze

Paweł Wójcik

Paweł Wójcik jest specjalistą ds. dronów w budownictwie i BIM oraz współzałożycielem SkySnap sp. z o.o.: pracuje w niej od jej powstania i ma za sobą ponad 10 lat doświadczenia w branży dronowej, jedno z największych w Polsce. Wdrażał technologię dronową u pierwszych klientów SkySnap z budownictwa i nieruchomości, a dziś ma najszersze doświadczenie w całym zespole rozwoju biznesu, pracując z klientami przekrojowo: w budownictwie, nieruchomościach, energetyce i ubezpieczeniach. Poza SkySnap jest przedstawicielem firmy w Polskim Związku Pracodawców Budownictwa, członkiem Rady Programowej programu Młodzi Liderzy Budownictwa oraz wykładowcą na Politechnice Warszawskiej, Akademii Górniczo-Hutniczej i Uczelni Łazarskiego. Specjalizuje się we wdrażaniu danych z dronów i BIM u klientów i partnerów, także w segmentach bez dedykowanego eksperta branżowego: energetyce i OZE poza fotowoltaiką, ubezpieczeniach, telekomunikacji, kolejnictwie i samorządach. Kiedy treść łączy kilka branż naraz, na przykład case study u klienta działającego w kilku sektorach, to zwykle on jest właściwą osobą do podpisania takiej publikacji.
PROFIL NA LINKEDIN

Porady, wiadomości, spostrzeżenia

Powiązane artykuły

Sprawdź nasze artykuły i poznaj najnowsze informacje z branży.