Wprowadzenie do Fotogrametrii Dronem

Lot fotogrametryczny to nalot z planem, który zapewnia stałe nakładanie zdjęć i zadaną rozdzielczość (GSD). O jakości decydują wysokość lotu, nakładanie podłużne i poprzeczne, punkty kontrolne i warunki pogodowe; dla celów geodezyjnych dochodzi udokumentowana dokładność.

Dron w powietrzu robi zdjęcia, ale sama liczba zdjęć jeszcze nie daje mapy. Dopiero dobrze zaplanowany nalot sprawia, że z setek ujęć powstaje ortofotomapa lub model 3D, któremu można zaufać. Loty fotogrametryczne różnią się od zwykłego latania z kamerą tym, że wszystko dzieje się według planu. Ustalasz wysokość, nakładanie zdjęć, rozmieszczenie punktów kontrolnych i porę lotu. Poniżej znajdziesz ten plan krok po kroku, razem z listą kontrolną przed startem.

Czym jest lot fotogrametryczny dronem?

Lot fotogrametryczny to nalot po z góry wyznaczonej trasie. Dron robi zdjęcia w równych odstępach, tak aby każdy fragment terenu był widoczny na kilku ujęciach. Oprogramowanie łączy te zdjęcia i na ich podstawie liczy położenie punktów w przestrzeni. Wynikiem są mapy i modele 3D.

Taki nalot ma dwa cele. Pierwszy to stałe nakładanie się zdjęć. Drugi to zadana rozdzielczość terenowa, czyli GSD. O jakości danych decydują wysokość lotu, nakładanie podłużne i poprzeczne, punkty kontrolne oraz warunki pogodowe.

Gdy dane mają służyć pracom pomiarowym, dochodzi jeszcze jeden wymóg. Dokładność trzeba umieć udokumentować. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której zamawiasz zdjęcia lotnicze do celów geodezyjnych. Sama ładna mapa nie wystarczy, potrzebny jest dowód, że mieści się w założonej tolerancji.

Czym jest fotogrametria dronem?

Fotogrametria dronem to nowoczesna technologia, która zyskuje na popularności w różnych dziedzinach, od inżynierii po rolnictwo. Drony wyposażone w zaawansowane kamery i czujniki umożliwiają zbieranie danych z trudno dostępnych miejsc, co czyni je niezwykle użytecznymi narzędziami w pracach pomiarowych.

Fotogrametria dronem to proces polegający na wykorzystaniu dronów do zbierania obrazów z powietrza, które następnie są przekształcane w dokładne modele 3D i mapy 2D. W praktyce oznacza to użycie dronów wyposażonych w zaawansowane kamery i czujniki, które rejestrują dane z wielu perspektyw.

Zebrane obrazy są następnie analizowane za pomocą specjalistycznego oprogramowania, które pozwala na stworzenie precyzyjnych odwzorowań terenu lub obiektów. Fotogrametria dronem znalazła zastosowanie w wielu branżach, takich jak inżynieria lądowa, archeologia czy rolnictwo precyzyjne, oferując możliwość szybkiego i efektywnego zbierania danych z trudno dostępnych miejsc. Dzięki temu procesowi można uzyskać szczegółowe informacje o analizowanym obszarze, co w znacznym stopniu ułatwia podejmowanie decyzji i planowanie działań.

Dlaczego dron zamiast tradycyjnych metod?

Fotogrametria dronem jest zwykle tańsza niż loty załogowe i pomiary naziemne. Dron dociera też w miejsca, do których trudno wejść pieszo. Zebranie danych z większego obszaru zajmuje mniej czasu niż klasyczny pomiar punkt po punkcie.

Nie znaczy to, że dron zastępuje wszystko. Pomiar naziemny nadal jest potrzebny przy punktach kontrolnych. Dron dostarcza gęstą informację o powierzchni, a geodeta daje jej punkty odniesienia. Dalej zobaczysz, jak te dwa elementy współpracują.

Przede wszystkim fotogrametria dronem pozwala na szybkie i precyzyjne zbieranie danych, co jest kluczowe w projektach, gdzie czas i dokładność są na wagę złota. Dzięki dronom można dotrzeć do trudno dostępnych miejsc, co zwiększa bezpieczeństwo pracowników, eliminując potrzebę fizycznego dotarcia do niebezpiecznych lokalizacji.

Umożliwia także łatwe monitorowanie zmian w czasie, dzięki czemu jest idealna do długoterminowych projektów, takich jak budowa infrastruktury czy zarządzanie zasobami naturalnymi.

Gdzie stosuje się fotogrametrię z drona?

Fotogrametrię dronem wykorzystuje się w inżynierii, rolnictwie i zarządzaniu zasobami naturalnymi. Dobrze sprawdza się także przy monitoringu budów. Regularne naloty pokazują, jak zmienia się plac budowy i ile prac wykonano.

Do tego dochodzą inne czujniki, na przykład kamery termowizyjne do oceny budynków. To jednak osobny temat. W tym artykule skupiamy się na zdjęciach w świetle widzialnym, z których powstają ortofotomapy i modele 3D.

Fotogrametria dronem znajduje zastosowanie w wielu branżach, oferując nowoczesne rozwiązania w zakresie zbierania i analizy danych:

  • W inżynierii lądowej pomaga w tworzeniu dokładnych modeli terenu, które są niezbędne w procesie projektowania i budowy infrastruktury.
  • W sektorze rolnictwa precyzyjnego umożliwia monitorowanie stanu upraw i optymalizację użycia zasobów, co przekłada się na zwiększenie wydajności produkcji.
  • W archeologii drony są używane do dokumentowania i analizowania stanowisk archeologicznych, co pozwala na zachowanie cennych informacji bez konieczności fizycznej ingerencji w teren.
  • W branży nieruchomości fotogrametria znajduje zastosowanie w tworzeniu wizualizacji projektów oraz monitorowaniu postępów budowy.

Zapisz się na nasz newsletter

Najnowsze informacje ze świata technologii dronowych.

Wysokość lotu i GSD: od czego zależy szczegółowość mapy

GSD (ang. ground sample distance) to wielkość terenu przypadająca na jeden piksel zdjęcia. Im mniejsze GSD, tym więcej szczegółów widać na mapie. Na GSD wpływają trzy rzeczy: wysokość lotu, ogniskowa obiektywu i rozmiar piksela na matrycy.

Zależność jest prosta. Lecisz wyżej, więc piksel obejmuje większy kawałek terenu i GSD rośnie. Lecisz niżej, więc GSD maleje, ale zdjęć potrzeba więcej, a nalot trwa dłużej. Wysokość to zawsze kompromis między szczegółowością a czasem pracy.

Wyobraź sobie dwa zlecenia. W pierwszym potrzebujesz ogólnego obrazu dużego pola, więc wystarczy wyższy lot i większe GSD. W drugim musisz zobaczyć krawężniki i studzienki, więc lecisz niżej i godzisz się na dłuższy nalot. To przykład ilustracyjny, ale pokazuje, że GSD ustalasz przed lotem, a nie po nim.

Zacznij więc od pytania, jaki szczegół ma być rozpoznawalny na mapie. Dopiero z tego wyliczasz wysokość. Odwrotna kolejność kończy się danymi, które są za grube albo zbędnie ciężkie.

Nakładanie zdjęć: ile i dlaczego

Oprogramowanie łączy zdjęcia dzięki wspólnym fragmentom obrazu. Dlatego sąsiednie ujęcia muszą się częściowo pokrywać. Wyróżniamy nakładanie podłużne, czyli wzdłuż linii lotu, oraz poprzeczne, czyli między sąsiednimi liniami.

Zazwyczaj przyjmuje się około 70-80% nakładania w obu kierunkach. Dzięki temu program ma wystarczająco dużo wspólnych punktów, by precyzyjnie dopasować obrazy. Zbyt małe nakładanie zostawia dziury w modelu lub rozjeżdżające się fragmenty mapy.

Trudniejszy jest teren jednolity, na przykład pole, trawa czy tafla wody. Algorytm ma tam mało wyraźnych szczegółów do zaczepienia. W takich miejscach opłaca się zwiększyć nakładanie i sprawdzić wyniki po pierwszym przetworzeniu.

Wyższe nakładanie ma swoją cenę. Dron robi więcej zdjęć, lot trwa dłużej, a przetwarzanie obciąża komputer mocniej. Dobierz wartość do terenu i do tego, jak dokładny ma być efekt.

Punkty kontrolne: dlaczego sam dron nie wystarczy

Punkty kontrolne (GCP, ang. ground control points) to oznaczone punkty na ziemi o znanych współrzędnych. Na zdjęciach są widoczne, więc oprogramowanie może na nich oprzeć model. Dzięki temu mapa trafia w prawdziwe położenie i ma właściwą skalę.

Bez punktów kontrolnych model bywa spójny wewnętrznie, ale przesunięty względem rzeczywistości. Dla szkicu terenu to może wystarczyć. Dla celów pomiarowych już nie.

Kilka zasad ułatwia pracę:

  • Rozłóż punkty równomiernie. Umieść je na obrzeżach obszaru i w jego środku. Model jest wtedy związany z ziemią na całej powierzchni, a nie tylko w jednym rogu.
  • Zadbaj o widoczność. Znak musi być dobrze widoczny z góry i nie może być zasłonięty roślinnością ani cieniem. Punkt, którego nie widać na zdjęciach, nic nie daje.
  • Zmierz współrzędne dokładnie. Błąd pomiaru punktu przenosi się na całą mapę. Pomiar powinien wykonać ktoś z odpowiednim sprzętem, na przykład geodeta.
  • Zostaw część punktów do kontroli. Takich punktów nie używasz do budowy modelu. Służą do sprawdzenia, jak model zgadza się z rzeczywistością.

Niektóre drony mają system pozycjonowania, na przykład RTK lub PPK, który poprawia położenie zdjęć. Może on zmniejszyć liczbę potrzebnych punktów. Punkty kontrolne i tak zostają dobrym sposobem na sprawdzenie wyniku.

Pogoda i światło podczas nalotu

Pogoda wpływa na jakość zdjęć bardziej, niż się wydaje. Najlepsze rezultaty często daje poranek lub późne popołudnie, gdy światło jest miękkie. W środku dnia cienie bywają ostre i głębokie, a to utrudnia dopasowanie zdjęć.

Zwróć uwagę na kilka rzeczy:

  • Wiatr. Mocny wiatr rozhuśtuje drona i utrudnia utrzymanie trasy. Zdjęcia mogą wtedy wychodzić pod różnymi kątami.
  • Chmury. Zmienne oświetlenie w trakcie lotu daje zdjęcia o różnej jasności. Równa warstwa chmur bywa korzystniejsza niż przebłyski słońca.
  • Mokra powierzchnia. Błyszczące kałuże i mokre dachy odbijają światło i mylą algorytm.

Jeśli prognoza jest niepewna, lepiej przełożyć nalot. Powtórny lot zajmuje mniej czasu niż naprawianie wadliwego zestawu zdjęć w programie.

fotogrametria dronem pierwsze kroki pomiary 3d

Dokumenty i bezpieczeństwo lotu

Bezpieczeństwo ma znaczenie dla operatora i dla otoczenia. Przed lotem sprawdź, czy miejsce nalotu nie leży w strefie ograniczeń. Wymagania zależą od kategorii operacji i lokalizacji, więc zawsze zerknij do aktualnych przepisów.

Przygotuj dokumenty, które dotyczą operatora, drona i samej operacji. Zakres zależy od tego, jak i gdzie latasz. Tej listy nie da się podać raz na zawsze, bo przepisy się zmieniają. Szczegóły sprawdź w źródłach urzędowych albo ustal ze specjalistą. Jeśli są wymagane odpowiednie zezwolenia, uzyskaj je wcześniej i w razie potrzeby poinformuj lokalne władze o planowanej misji, aby uniknąć nieporozumień.

Stabilność lotu też należy do bezpieczeństwa. Unikaj gwałtownych manewrów i nagłych zmian wysokości. Spokojny lot daje lepsze zdjęcia i mniejsze ryzyko wypadku.

Pamiętaj również o kilku zasadach:

  • Zawsze utrzymuj drona w zasięgu wzroku i nie polegaj wyłącznie na systemach automatycznych.
  • Regularnie sprawdzaj stan techniczny drona oraz jego systemów nawigacyjnych.
  • Warto posiadać ubezpieczenie, które pokryje ewentualne szkody wyrządzone przez drona.

Lista kontrolna przed nalotem

Przed startem warto przejść przez krótką listę. Jej zadaniem jest wyłapanie błędów, zanim zrobią się kosztowne.

  • Cel i GSD. Ustal, jaka rozdzielczość jest potrzebna, i wylicz z niej wysokość lotu.
  • Plan trasy. Zaplanuj linie lotu z nakładaniem 70-80% w obu kierunkach, uwzględniając specyfikę terenu.
  • Punkty kontrolne. Rozłóż je i zmierz zawczasu, razem z punktami do kontroli.
  • Pogoda. Sprawdź wiatr, zachmurzenie i porę dnia.
  • Sprzęt. Naładuj baterie, sprawdź kartę pamięci, ustawienia kamery i systemy nawigacyjne. Regularnie kalibruj sprzęt i aktualizuj oprogramowanie. Przed ważnym nalotem wykonaj lot testowy w bezpiecznym miejscu, żeby wychwycić ewentualne problemy techniczne.
  • Dokumenty i strefy. Zweryfikuj uprawnienia oraz ograniczenia w miejscu lotu.
  • Plan awaryjny. Przygotuj go na wypadek nieprzewidzianych sytuacji, takich jak nagłe pogorszenie pogody.

Każdy z tych punktów kosztuje kilka minut. Brak któregoś z nich może oznaczać powrót w teren.

Jak wybrać drona i kamerę do fotogrametrii

Wybór drona zależy od potrzeb projektu i budżetu. Dobrze jest sięgać po sprzęt od sprawdzonych producentów, którzy oferują wsparcie i aktualizacje oprogramowania. Takie wsparcie liczy się, gdy po roku pojawia się błąd w aplikacji do planowania lotów.

Przy samym dronie zwróć uwagę na stabilność lotu (systemy stabilizacji zapewniają płynną pracę nawet przy silnym wietrze), czas lotu (dłuższa żywotność baterii pozwala zebrać więcej danych podczas jednego nalotu) oraz łatwość obsługi i dostępność serwisu technicznego.

W kamerze liczy się kilka parametrów, które bezpośrednio wpływają na dane:

  • Rozdzielczość i rozmiar matrycy. Większa matryca zbiera więcej światła, a więcej pikseli pozwala lecieć wyżej przy tym samym GSD.
  • Rodzaj migawki. Migawka mechaniczna ogranicza zniekształcenia obrazu podczas lotu. Przy migawce elektronicznej obraz może się wypaczać.
  • Ogniskowa. Wpływa na GSD i na to, jak duży obszar mieści się na jednym zdjęciu. Szeroki kąt widzenia pozwala uchwycić większy obszar w jednym ujęciu, co jest korzystne przy dużych terenach.
  • Stabilizacja. Dobry gimbal utrzymuje kamerę równo, mimo drgań drona.
  • Kompatybilność z oprogramowaniem. Zapewnia łatwość przetwarzania i interpretacji zebranych informacji.

Wybór kamery odzwierciedla wymagania projektu. Zdjęcia lotnicze do celów geodezyjnych stawiają wyższe wymagania niż poglądowa mapa obszaru. Zacznij od wymaganej dokładności, a dopiero potem dobieraj sprzęt.

Oprogramowanie fotogrametryczne: od zdjęć do modelu

Oprogramowanie fotogrametryczne zamienia zebrane obrazy w mapy i modele 3D. Wybór programu zależy od kilku czynników: wielkości zleceń, mocy komputera, budżetu i rodzaju wyników. Warto sprawdzić, czy program daje raport z dokładności, bo ten dokument bywa potrzebny przy pracach pomiarowych.

Proces przetwarzania zaczyna się od surowych zdjęć. Program wyszukuje wspólne punkty na sąsiednich ujęciach i ustala położenie kamery dla każdego zdjęcia. Potem buduje chmurę punktów, a z niej model 3D i ortofotomapę. Na etapie wiązania z punktami kontrolnymi model dostaje właściwe położenie i skalę.

Ortofotomapa to zdjęcie przekształcone tak, by miało stałą skalę na całej powierzchni. Można na niej mierzyć odległości, jak na mapie. Model 3D pokazuje natomiast kształt terenu i obiektów, na przykład hałd czy budynków.

Jak wybrać oprogramowanie fotogrametryczne

  • Kompatybilność z posiadanym sprzętem i łatwość integracji z innymi narzędziami analitycznymi.
  • Zaawansowane funkcje, takie jak automatyczne łączenie zdjęć, generowanie ortofotomap oraz analiza objętości i powierzchni.
  • Intuicyjny interfejs użytkownika oraz dostępność wsparcia technicznego.
  • Możliwość pracy w chmurze, która ułatwia współpracę zespołową i dostęp do danych z różnych lokalizacji.

Kolejne kroki przetwarzania

Przed właściwym przetwarzaniem warto wstępnie przejrzeć i posortować zdjęcia, usuwając te rozmazane lub niewyraźne. Łączenie obrazów w spójną ortofotomapę wymaga ortorektyfikacji, czyli usunięcia zniekształceń spowodowanych przez perspektywę i topografię. Gotowe wyniki można eksportować do różnych formatów, co ułatwia integrację z systemami GIS i CAD.

Masz drona? Zacznij na nim realnie zarabiać.

Testuj Portal SkySnap bez zobowiązań – rozwijaj ofertę swoich usług, zwiększaj wydajność i zarabiaj więcej na dronach.

Jak czytać wyniki i sprawdzać dokładność

Interpretacja wyników wymaga zrozumienia, co pokazują ortofotomapa i model. Najpierw sprawdź, czy nie ma dziur, rozmyć i zniekształceń. Potem porównaj model z punktami kontrolnymi, których nie użyłeś do jego budowy.

Odchyłki na takich punktach pokazują realną dokładność mapy. To właśnie ta liczba, a nie sama rozdzielczość zdjęć, mówi, czy dane nadają się do pomiarów. Dobrze jest zapisać wynik w raporcie, który można przekazać zleceniodawcy.

Prawidłowo odczytane dane pomagają podejmować decyzje i oszczędzać czas. Na budowie mogą pokazać postęp prac. W rolnictwie pomagają ocenić stan pola. Tak działa praktyczny sens dobrego nalotu.

Co można odczytać z modelu

  • Analiza topografii terenu pozwala zidentyfikować zmiany w ukształtowaniu powierzchni, takie jak erozja czy osuwiska.
  • Modele 3D umożliwiają dokładną ocenę objętości i powierzchni, co jest istotne w planowaniu prac budowlanych czy górniczych.
  • Analiza może obejmować identyfikację anomalii oraz porównanie stanu obecnego z danymi historycznymi, co jest szczególnie przydatne w monitorowaniu zmian środowiskowych.

Typowe błędy przy lotach fotogrametrycznych

Najczęstsze potknięcia powtarzają się od lat. Znasz je już z poprzednich sekcji, ale zebrane razem lepiej zapadają w pamięć:

  • Zbyt małe nakładanie zdjęć. Model ma wtedy luki i nie składa się poprawnie.
  • Brak punktów kontrolnych. Mapa jest spójna, ale przesunięta względem rzeczywistości.
  • Punkty skupione w jednym miejscu. Reszta obszaru zostaje bez oparcia.
  • Loty przy ostrym słońcu lub zmiennych chmurach. Zdjęcia różnią się jasnością i cieniami.
  • GSD dobrane bez celu. Dane są za ciężkie albo za mało szczegółowe.

Większość z nich da się wyeliminować na etapie planowania. Dlatego plan nalotu ma większe znaczenie niż sam moment wciśnięcia przycisku.

Przyszłość fotogrametrii dronem

Technologia ciągle się rozwija. Pojawiają się nowe czujniki, lepsze oprogramowanie i szybsze przetwarzanie. Rośnie też dostępność sprzętu, więc coraz więcej firm sięga po dron do pomiarów.

Z tym rozwojem wiążą się też wyzwania. Zmieniają się przepisy dotyczące lotów, a od zleceniodawców oczekuje się dokumentowania dokładności. Powodzenie zależy więc od tego, jak szybko operator dostosuje się do nowych zasad i narzędzi.

Nowe technologie i innowacje

  • Integracja sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego umożliwia automatyczną analizę zbieranych danych oraz wykrywanie wzorców i anomalii. Dzięki temu proces przetwarzania staje się szybszy i bardziej precyzyjny.
  • Czujniki multispektralne i termowizyjne pozwalają na zbieranie zróżnicowanych danych i analizę różnorodnych aspektów środowiska.
  • Rozwój technologii LiDAR w dronach zwiększa dokładność mapowania 3D, szczególnie w zalesionych lub trudnodostępnych obszarach.
  • Drony stają się coraz bardziej autonomiczne, co zwiększa ich efektywność i bezpieczeństwo operacyjne.

Wpływ na różne sektory gospodarki

  • W budownictwie i inżynierii lądowej umożliwia tworzenie precyzyjnych modeli terenu oraz monitorowanie postępów budowy, co przekłada się na lepsze zarządzanie projektami i redukcję kosztów.
  • W rolnictwie drony zyskują na znaczeniu w monitorowaniu upraw, analizie zdrowia roślin i optymalizacji zużycia zasobów.
  • W ochronie środowiska fotogrametria dronem służy do monitorowania zmian krajobrazu, takich jak wylesianie czy degradacja gleby, co pozwala na szybkie reagowanie na zagrożenia ekologiczne.
  • W zarządzaniu kryzysowym umożliwia ocenę szkód po katastrofach naturalnych i wspiera działania ratownicze.

Możliwości rozwoju i wyzwania

Postępująca miniaturyzacja technologii oraz rozwój sztucznej inteligencji otwierają nowe perspektywy w zakresie automatyzacji i zwiększenia precyzji pomiarów. Nowe czujniki i technologie przetwarzania danych mogą znacząco rozszerzyć zakres zastosowań fotogrametrii.

Z drugiej strony istnieją wyzwania związane z bezpieczeństwem danych oraz regulacjami prawnymi dotyczącymi użycia dronów. Wciąż rosnąca ilość zbieranych danych wymaga efektywnych rozwiązań w zakresie ich przechowywania i analizy. Integracja systemów fotogrametrii z innymi technologiami, takimi jak rzeczywistość rozszerzona (AR) czy Internet Rzeczy (IoT), może napotkać trudności związane z kompatybilnością i standaryzacją.

Ostatecznie sukces fotogrametrii dronem będzie zależał od zdolności adaptacji do dynamicznie zmieniającego się otoczenia technologicznego i prawnego.

Poradnik wyceny usługi dronowych i fotogrametrycznych podłużny

Darmowy E-book

Poznaj sprawdzone metody wyceny zleceń: od obiektów budowlanych po duże naloty liniowe i przestrzenne. Ten poradnik pomoże Ci zarabiać skutecznie i pewnie.

Podoba Ci się artykuł? Podziel się nim z innymi!

Podoba Ci się artykuł? Podziel się nim z innymi!

Paweł Wójcik, Dyrektor Rozwoju Biznesu w SkySnap sp. z o.o.

Informacje o autorze

Paweł Wójcik

Paweł Wójcik jest specjalistą ds. dronów w budownictwie i BIM oraz współzałożycielem SkySnap sp. z o.o.: pracuje w niej od jej powstania i ma za sobą ponad 10 lat doświadczenia w branży dronowej, jedno z największych w Polsce. Wdrażał technologię dronową u pierwszych klientów SkySnap z budownictwa i nieruchomości, a dziś ma najszersze doświadczenie w całym zespole rozwoju biznesu, pracując z klientami przekrojowo: w budownictwie, nieruchomościach, energetyce i ubezpieczeniach. Poza SkySnap jest przedstawicielem firmy w Polskim Związku Pracodawców Budownictwa, członkiem Rady Programowej programu Młodzi Liderzy Budownictwa oraz wykładowcą na Politechnice Warszawskiej, Akademii Górniczo-Hutniczej i Uczelni Łazarskiego. Specjalizuje się we wdrażaniu danych z dronów i BIM u klientów i partnerów, także w segmentach bez dedykowanego eksperta branżowego: energetyce i OZE poza fotowoltaiką, ubezpieczeniach, telekomunikacji, kolejnictwie i samorządach. Kiedy treść łączy kilka branż naraz, na przykład case study u klienta działającego w kilku sektorach, to zwykle on jest właściwą osobą do podpisania takiej publikacji.
PROFIL NA LINKEDIN

Porady, wiadomości, spostrzeżenia

Powiązane artykuły

Sprawdź nasze artykuły i poznaj najnowsze informacje z branży.