Czym jest fotogrametria naziemna

Fotogrametria to technika pozyskiwania informacji o kształcie, wymiarach i położeniu obiektów na podstawie zdjęć. Wersja naziemna oznacza, że aparat znajduje się na ziemi. Fotograf trzyma go w ręku albo stawia na statywie.

Fotogrametria jest wykorzystywana w wielu dziedzinach, takich jak geodezja, kartografia, architektura, a nawet archeologia. Dzięki rozwojowi technologii, fotogrametria stała się bardziej dostępna i precyzyjna, co znacznie przemieniło sposób, w jaki prowadzimy współczesne pomiary.

Różnica względem fotogrametrii lotniczej wynika z perspektywy. Dron patrzy na obiekt z góry i dobrze widzi dachy, place i całe tereny. Aparat naziemny patrzy na obiekt tak jak człowiek. Widzi więc fasady, portale, rzeźby i wnętrza z bliska.

Bliska odległość daje drobniejszy szczegół na zdjęciu. Pojedynczy piksel obejmuje wtedy mały fragment powierzchni. Dlatego metoda dobrze oddaje fakturę muru, spoiny, pęknięcia czy zdobienia.

Skoro wiemy, czym jest ta metoda, sprawdźmy, jak z płaskich zdjęć powstaje trójwymiarowy model.

Zapisz się na nasz Newsletter

Jak działa fotogrametria naziemna

Fotogrametria opiera się na podstawowej zasadzie przekształcania płaskich, dwuwymiarowych zdjęć w trójwymiarowe modele. Proces ten obejmuje kilka kroków, w tym wykonanie serii zdjęć z różnych kątów, cyfrowe przetworzenie obrazów oraz tworzenie wizualizacji 3D. Obecnie technologia ta bazuje głównie na oprogramowaniu komputerowym, które jest zdolne do przetwarzania ogromnych ilości danych w celu uzyskania precyzyjnych pomiarów.

Zasada jest prosta. Ten sam punkt obiektu widać na kilku zdjęciach zrobionych z różnych miejsc. Program znajduje ten punkt na każdym zdjęciu i oblicza jego położenie w przestrzeni. Działa to podobnie jak ludzkie oczy, które dzięki dwóm obrazom oceniają odległość.

Etapy pracy

Praca przebiega w kilku krokach:

  1. Przygotowanie obiektu. Wyznacza się miejsca, z których będą robione zdjęcia, i ustawia znaczniki lub punkty odniesienia. Dzięki nim model dostanie właściwą skalę i położenie.
  2. Wykonanie zdjęć. Fotograf obchodzi obiekt i robi serię zdjęć z różnych kątów. Kolejne ujęcia muszą się częściowo pokrywać, żeby program mógł je połączyć.
  3. Przetworzenie w oprogramowaniu. Program dopasowuje zdjęcia do siebie, oblicza położenie aparatu i buduje chmurę punktów. Potem tworzy z niej siatkę trójkątów i nakłada na nią teksturę ze zdjęć.
  4. Kontrola i produkt końcowy. Specjalista sprawdza dokładność modelu. Następnie przygotowuje ortofotoplan, rzut, przekrój albo model 3D do dalszej pracy.

Rezultat zależy od jakości zdjęć. Rozmyte, prześwietlone lub źle pokrywające się ujęcia dają słaby model. Żaden program tego nie naprawi.

Dobry wynik wymaga też odpowiedniego sprzętu, o którym piszemy w następnej sekcji.

Sprzęt do fotogrametrii naziemnej

Podstawą jest aparat cyfrowy z dobrym obiektywem. Ważna jest ostrość zdjęć i powtarzalne ustawienia. Zmienianie ogniskowej w trakcie serii utrudnia obliczenia, więc często pracuje się na jednej, stałej ogniskowej.

Przydają się też akcesoria:

  • Statyw. Stabilizuje aparat i pozwala robić ostre zdjęcia w słabym świetle. Dłuższy czas naświetlania bez statywu kończy się poruszonym obrazem.
  • Znaczniki i skale. Wiemy, jaką długość mają, więc program może nadać modelowi prawdziwe wymiary.
  • Punkty kontrolne. Mierzy się je osobno, na przykład tachimetrem lub odbiornikiem GNSS. Dzięki nim model trafia w układ współrzędnych i można sprawdzić jego dokładność.
  • Oświetlenie. We wnętrzach i w cieniu samo światło dzienne często nie wystarcza. Równe światło ogranicza ostre cienie, które mylą program.

Do przetworzenia zdjęć służy specjalistyczne oprogramowanie fotogrametryczne. Przetwarza ono duże zbiory zdjęć na chmurę punktów i model 3D. Bardziej szczegółowy model oznacza dłuższe obliczenia i mocniejszy komputer.

Sprzęt jest jednym z elementów. Równie istotne jest to, do czego metodę stosujemy.

Zastosowania: elewacje, detale, wnętrza i zabytki

Fotogrametria naziemna najlepiej sprawdza się tam, gdzie liczy się szczegół i bliski kontakt z obiektem. Poniżej główne obszary użycia.

Elewacje i inwentaryzacja budynków

Ze zdjęć naziemnych powstaje ortofotoplan elewacji. To zdjęcie bez zniekształceń perspektywy, na którym można mierzyć odległości. Architekt lub konserwator używa go jako podkładu do rysunków inwentaryzacyjnych. Zamiast ręcznie mierzyć każde okno i gzyms, odczytuje wymiary z planu.

W architekturze i budownictwie fotogrametria pozwala na dokładne odwzorowanie istniejących struktur oraz pozwala na precyzyjne planowanie i wizualizację nowych projektów.

Metoda pomaga też przy ocenie stanu technicznego. Na modelu widać pęknięcia, ubytki tynku i przebarwienia. Kolejne pomiary z różnych lat można porównać i ocenić, czy uszkodzenie się powiększa. Pozwala to szybko zidentyfikować potencjalne problemy konstrukcyjne.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Zabytki często mają bogate zdobienia, rzeźby i niepowtarzalne detale. Fotogrametria naziemna dokumentuje je bezdotykowo. Obiekt nie ulega przy tym uszkodzeniu, co ma duże znaczenie dla cennych elementów. Model 3D zostaje w archiwum jako dokumentacja i punkt odniesienia dla przyszłych prac konserwatorskich.

Tę technikę stosuje się też w archeologii. Pozwala dokumentować stanowiska, odkrywki i pojedyncze artefakty oraz zachować cenne artefakty historyczne w formie cyfrowej na przyszłość. Pomaga to nie tylko w badaniach, ale również w prezentacji dziedzictwa kulturowego szerszej publiczności, na przykład w wirtualnej ekspozycji.

Wnętrza i detale konstrukcyjne

We wnętrzach dron zwykle nie ma szans. Brakuje miejsca, a często także sygnału GNSS. Aparat naziemny wchodzi tam bez problemu. Dokumentuje sklepienia, schody, portale, ściany ze sztukaterią i elementy instalacji.

Podobnie jest z detalami. Wsporniki, balustrady i fragmenty więźby łatwiej sfotografować z bliska niż z góry.

Fotogrametria w geodezji i kartografii

W geodezji i kartografii, fotogrametria odgrywa kluczową rolę w tworzeniu dokładnych map i modeli terenu. Stanowi niezastąpione narzędzie w procesie planowania przestrzennego oraz w projektach związanych z infrastrukturą. Fotogrametria pozwala na szybkie i precyzyjne zebranie danych, co jest niezbędne w sytuacjach, gdzie czas i dokładność są kluczowe.

Mapy dużych terenów powstają jednak zwykle ze zdjęć lotniczych z drona. Metoda naziemna uzupełnia je tam, gdzie liczy się detal.

Naturalnie pojawia się pytanie, czy lepiej wybrać metodę naziemną, czy lotniczą.

Masz drona? Zacznij na nim realnie zarabiać.

Testuj Portal SkySnap bez zobowiązań – rozwijaj ofertę swoich usług, zwiększaj wydajność i zarabiaj więcej na dronach.

Fotogrametria naziemna czy dron

Obie metody opierają się na tej samej zasadzie. Różni je punkt widzenia i skala obiektu. Wybór zależy od tego, co chcemy zmierzyć.

Wykorzystanie dronów w fotogrametrii

Nowoczesnym narzędziem, które znacząco zwiększyło efektywność fotogrametrii, są drony. Dzięki nim możliwe jest szybkie i efektywne pozyskiwanie zdjęć z perspektyw wcześniej trudno dostępnych. Drony są szczególnie przydatne w inwentaryzacjach terenowych oraz monitoringu budowli. Pozwalają na uzyskanie dokładnych danych nawet w trudno dostępnych obszarach, stanowiąc świetną alternatywę dla tradycyjnych metod pomiarowych.

Dron wybierz, gdy:

  • obiekt lub teren jest duży, na przykład działka, plac budowy albo cały zespół budynków;
  • potrzebujesz zdjęć dachów, połaci i górnych partii budynku;
  • zależy ci na szybkim objęciu dużej powierzchni, na przykład do mapy lub ortofotomapy.

Metodę naziemną wybierz, gdy:

  • mierzysz elewację, detal, portal, rzeźbę lub wnętrze;
  • potrzebujesz drobnego szczegółu, bo pracujesz z bliska;
  • nie możesz lub nie wolno ci latać, na przykład w zwartej zabudowie albo wewnątrz obiektu.

Dron ma ograniczenia. Zdjęcia z góry nie pokażą dobrze podniebień arkad, wnęk pod balkonami i zacienionych załamań elewacji. Te miejsca widać z poziomu gruntu. Z kolei aparat naziemny nie obejmie dachu ani szerokiego terenu.

Kiedy łączyć obie metody

Przy złożonych obiektach najlepiej sprawdza się połączenie. Dron dostarcza zdjęć dachu i otoczenia, a aparat naziemny uzupełnia elewacje i detale. Program łączy oba zbiory w jeden model. Wymaga to wspólnych punktów kontrolnych, żeby części pasowały do siebie.

Najczęstsze błędy przy fotogrametrii naziemnej

Metoda jest prosta w założeniu, ale łatwo popełnić błędy. Najczęściej zdarzają się te:

  • Zbyt mało zdjęć. Gdy ujęcia nie pokrywają się wystarczająco, w modelu pojawiają się dziury.
  • Zmienne warunki światła. Zdjęcia robione w różnych porach dnia dają niespójną teksturę. Zmieniają się też cienie, które program traktuje jak elementy obiektu.
  • Powierzchnie błyszczące i jednolite. Szkło, lustra i gładki tynk utrudniają znalezienie wspólnych punktów. Czasem trzeba dodać znaczniki lub zmienić ustawienie.
  • Brak punktów kontrolnych. Bez nich model może mieć dobry wygląd, ale błędną skalę lub położenie.
  • Ruchome obiekty. Samochody, ludzie i drzewa poruszone wiatrem zaburzają obliczenia.

Dobre planowanie zdjęć ogranicza większość tych problemów. Dlatego przed wyjazdem na obiekt warto ustalić, jaki produkt końcowy ma powstać.

Zmiany, jakie niesie ze sobą fotogrametria

Dzięki nowoczesnej technologii, jaką jest fotogrametria, poszerza się zakres możliwości w różnych branżach. Przede wszystkim, zyskujemy na dokładności i szybkości pomiarów. Dodatkowo, dzięki możliwości integracji z innymi technologiami, takie jak systemy GIS czy BIM, fotogrametria pozwala na tworzenie kompleksowych, wielowymiarowych analiz i modeli.

Historia i rozwój fotogrametrii

Początki fotogrametrii sięgają XIX wieku, kiedy to po raz pierwszy zaczęto używać fotografii do pomiarów terenowych. Pionierem w tej dziedzinie był francuski geodeta Aimé Laussedat, który już w latach 50. XIX wieku eksperymentował z wykorzystaniem zdjęć do tworzenia map. Wraz z rozwojem technologii fotograficznych i komputerowych, fotogrametria stała się bardziej dokładna i zyskała na znaczeniu w różnych sektorach przemysłu.

Dawniej zdjęcia opracowywano na specjalnych urządzeniach, a praca była żmudna. Dziś robią to komputery.

Przyszłość fotogrametrii

Rozwój technologii sugeruje, że fotogrametria będzie nadal ewoluować, stając się jeszcze bardziej precyzyjna i wszechstronna. Możemy spodziewać się większej integracji z innymi technologiami, takimi jak sztuczna inteligencja czy rzeczywistość rozszerzona. Te innowacje z pewnością przyczynią się do jeszcze szerszego zastosowania fotogrametrii w różnych dziedzinach nauki i przemysłu.

Coraz częściej łączy się ją też ze skaningiem laserowym, który uzupełnia model tam, gdzie zdjęcia mają słabe punkty.

Zasada pozostaje ta sama. Dobry model zaczyna się od dobrych zdjęć i przemyślanego planu pomiaru.

Jak wybrać metodę do swojego obiektu

Zacznij od pytania, co dokładnie chcesz zmierzyć. Elewacja, detal, wnętrze albo zabytek to zadania dla fotogrametrii naziemnej. Duży teren i dachy to zadania dla drona. Złożone obiekty zwykle wymagają obu metod razem.

Drugie pytanie dotyczy produktu końcowego. Ortofotoplan elewacji, model 3D do archiwum i chmura punktów do projektowania wymagają innego planu zdjęć. Im wcześniej to ustalisz, tym mniej poprawek będzie po pomiarze.

Jak zaplanować misje dronem, aby dane nadawały sie do fotogrametrii?

Darmowy E-book

Dowiedz się, jak krok po kroku przygotować misję, uniknąć błędów przy nalotach i tworzyć dokładne ortofotomapy oraz modele 3D. Idealny przewodnik przed pierwszymi zleceniami komercyjnymi.

Patryk Celiński SkySnap

Informacje o autorze

Patryk Celiński

Patryk Celiński jest z wykształcenia geodetą. W SkySnap odpowiada za planowanie operacji dronowych i jako konsultant wspiera klientów w usprawnianiu procesów na budowie z wykorzystaniem rozwiązań SkySnap. Jego doświadczenie w fotogrametrii niskiego pułapu obejmuje loty pomiarowe na placach budowy, farmach fotowoltaicznych i inwestycjach infrastrukturalnych w całej Polsce i w Europie, a także cały dalszy proces: przetwarzanie danych i ich cyfrową prezentację klientowi. Specjalizuje się w pomiarach objętości i rozliczeniach robót ziemnych, monitoringu postępu budowy oraz inspekcjach termowizyjnych instalacji fotowoltaicznych. Współprowadzi webinar Efekt Drona na Budowie, cykl, w którym z inżynierami i kierownikami budowy sprawdza, co faktycznie da się zmierzyć dronem, a co jeszcze wymaga tradycyjnej geodezji.
PROFIL NA LINKEDIN

Porady, wiadomości, spostrzeżenia

Powiązane artykuły

Sprawdź nasze artykuły i poznaj najnowsze informacje z branży.